Phí truyền tải và phân phối điện trong DPPA được tính như thế nào?

Hiện nay, ngày càng nhiều các doanh nghiệp quan tâm đến năng lượng xanh và mục tiêu giảm phát thải carbon, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA - Direct Power Purchase Agreement) đang trở thành một giải pháp hấp dẫn. Tuy nhiên, một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của DPPA chính là phí truyền tải và phân phối điện trong DPPA (Wheeling Charges). Theo dõi bài viết bên dưới để hiểu rõ hơn về DPPA và cách tính phí truyền tải và phân phối điện trong DPPA như thế nào nhé.

Tìm hiểu về cơ chế mua bán điện trực tiếp - DPPA

DPPA (Direct Power Purchase Agreement) là cơ chế cho phép đơn vị phát điện và khách hàng sử dụng điện lớn ký kết hợp đồng mua bán điện trực tiếp với nhau. Trong mô hình này, điện năng được phát từ nhà máy năng lượng tái tạo nhưng vẫn được truyền tải thông qua hệ thống lưới điện quốc gia để đến nơi tiêu thụ.

Điều này giúp doanh nghiệp:

• Tiếp cận nguồn điện xanh.
• Chủ động hơn về chiến lược năng lượng.
• Hỗ trợ thực hiện các mục tiêu ESG và Net Zero.
• Giảm rủi ro biến động giá điện trong dài hạn.

Tuy nhiên, do sử dụng hạ tầng lưới điện hiện hữu nên doanh nghiệp phải thanh toán các khoản phí liên quan đến việc vận chuyển điện năng.

Phí truyền tải và phân phối điện (Wheeling Charges) trong DPPA là gì?

Phí truyền tải và phân phối điện trong DPPA (Wheeling Charges) là khoản phí mà bên mua điện phải trả để sử dụng hệ thống lưới điện truyền tải và phân phối nhằm đưa điện từ đơn vị phát điện đến địa điểm tiêu thụ.

Khoản phí này thường bao gồm:

• Phí truyền tải điện (Transmission Charges): Là chi phí sử dụng hệ thống đường dây và trạm biến áp truyền tải điện áp cao nhằm vận chuyển điện từ các nhà máy điện đến các khu vực phụ tải.
• Phí phân phối điện (Distribution Charges): Là chi phí sử dụng mạng lưới điện trung áp và hạ áp để đưa điện đến doanh nghiệp hoặc nhà máy tiêu thụ cuối cùng.
• Phí điều độ hệ thống điện: Bao gồm chi phí vận hành hệ thống điện quốc gia, cân bằng cung cầu điện năng và đảm bảo sự ổn định của lưới điện.
• Các chi phí dịch vụ liên quan khác: Tùy theo mô hình DPPA và quy định của cơ quan quản lý, có thể phát sinh thêm chi phí vận hành thị trường điện hoặc các khoản phí kỹ thuật khác.

Tại sao doanh nghiệp tham gia DPPA vẫn phải trả phí sử dụng lưới điện?

Nhiều doanh nghiệp cho rằng khi mua điện trực tiếp từ nhà máy điện mặt trời hoặc điện gió thì sẽ không cần trả phí cho đơn vị vận hành lưới điện. Tuy nhiên, trên thực tế, điện năng vẫn được vận chuyển thông qua hệ thống lưới điện quốc gia.

Đơn vị vận hành lưới điện chịu trách nhiệm:

• Quản lý và bảo trì hệ thống truyền tải.
• Đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng điện.
• Điều độ vận hành hệ thống điện quốc gia.
• Đảm bảo nguồn điện được cung cấp ổn định và liên tục.

Vì vậy, phí truyền tải và phân phối điện trong DPPA là khoản chi phí hợp lý nhằm duy trì và phát triển hệ thống điện phục vụ tất cả các bên tham gia thị trường.

Phí truyền tải và phân phối điện trong DPPA được tính như thế nào?

Hiện nay, phương pháp tính cụ thể tại Việt Nam vẫn đang tiếp tục được hoàn thiện trong quá trình triển khai thị trường điện cạnh tranh và cơ chế DPPA. Tuy nhiên, trên thế giới và trong các mô hình DPPA phổ biến thường áp dụng một số phương pháp tính phí như sau:

1. Phương pháp theo khoảng cách (Postage Stamp)

Đây là phương pháp đơn giản nhất. Mọi khách hàng sử dụng lưới điện sẽ trả cùng một mức phí trên mỗi kWh điện tiêu thụ, không phụ thuộc vào khoảng cách truyền tải.

Ưu điểm: Dễ áp dụng trong quản lý và thanh toán

Nhược điểm: Chưa phản ánh chính xác chi phí thực tế của từng giao dịch điện năng.

2. Phương pháp theo khoảng cách thực tế (MW-km)

Phương pháp này tính phí dựa trên công suất điện truyền tải và khoảng cách truyền tải thực tế. Tức là khách hàng càng ở xa nguồn phát điện thì chi phí sử dụng lưới điện càng cao.

Ưu điểm: Phản ánh chính xác chi phí thực tế.

Nhược điểm: Phức tạp hơn trong việc quản lý và thanh toán.

3. Phương pháp giá trị nút (Nodal Pricing)

Đây là phương pháp tiên tiến hơn, tính toán dựa trên vị trí cụ thể của từng điểm đấu nối trong hệ thống điện.

Ưu điểm: Phản ánh chính xác chi phí truyền tải.

Nhược điểm: Yêu cầu hệ thống đo lường và quản lý phức tạp hơn.

Những yếu tố ảnh hưởng đến phí truyền tải và phân phối điện trong DPPA

Các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí truyền tải và phân phối điện trong DPPA:

• Khoảng cách truyền tải: Khoảng cách giữa nhà máy điện và địa điểm tiêu thụ càng lớn thì tổn thất điện năng và chi phí vận hành càng cao.
• Công suất điện truyền tải: Các giao dịch điện năng quy mô lớn thường đòi hỏi năng lực hạ tầng cao hơn và có thể ảnh hưởng đến mức phí phải trả.
• Cấp điện áp đấu nối: Doanh nghiệp đấu nối ở cấp điện áp cao thường có cấu trúc chi phí khác so với khách hàng sử dụng điện ở cấp trung áp hoặc hạ áp.
• Năng lực hạ tầng lưới điện: Những khu vực có hệ thống lưới điện hiện đại, ít quá tải sẽ có chi phí vận hành hiệu quả hơn.
• Chính sách quản lý của Nhà nước: Các cơ chế hỗ trợ năng lượng tái tạo hoặc điều chỉnh giá truyền tải điện có thể ảnh hưởng trực tiếp đến phí truyền tải và phân phối điện trong DPPA.

Tác động của Wheeling Charges đến hiệu quả kinh tế của DPPA?

Tác động đến giá điện cuối cùng

Giá điện mà doanh nghiệp thực trả trong DPPA không chỉ bao gồm giá mua điện từ nhà máy điện tái tạo mà còn bao gồm các khoản phí sử dụng lưới điện.

Do đó, khi đánh giá hiệu quả của dự án DPPA, doanh nghiệp cần tính toán đầy đủ tất cả các cấu phần chi phí.

Tác động đến thời gian hoàn vốn

Nếu mức phí truyền tải và phân phối điện trong DPPA cao, khả năng tiết kiệm điện có thể giảm xuống đáng kể, kéo dài thời gian hoàn vốn của doanh nghiệp.

Tác động đến quyết định lựa chọn mô hình DPPA

Một số mô hình DPPA vật lý sử dụng lưới điện sẽ phát sinh Wheeling Charges, trong khi các mô hình DPPA tài chính có thể có cơ chế chi phí khác nhau. Việc lựa chọn mô hình phù hợp cần dựa trên phân tích tài chính cụ thể.

Xem thêm: Cơ chế mua bán điện trực tiếp mở rộng: Doanh nghiệp mua điện không cần qua EVN?

Giải pháp tối ưu phí truyền tải và phân phối điện trong DPPA

Mặc dù phí truyền tải và phân phối điện trong DPPA là khoản chi phí bắt buộc khi sử dụng lưới điện quốc gia, doanh nghiệp vẫn có thể áp dụng một số giải pháp để tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả kinh tế của dự án.

Trước hết, doanh nghiệp nên ưu tiên lựa chọn các nhà máy điện tái tạo có vị trí gần khu vực tiêu thụ nhằm giảm tổn thất điện năng và tối ưu chi phí sử dụng lưới điện. Bên cạnh đó, việc phân tích phụ tải và điều chỉnh kế hoạch sản xuất hợp lý cũng giúp giảm công suất đỉnh, từ đó tối ưu chi phí năng lượng tổng thể.

Một giải pháp được nhiều doanh nghiệp sản xuất áp dụng hiện nay là kết hợp điện mặt trời áp mái với DPPA. Trong mô hình này, điện mặt trời áp mái sẽ cung cấp nguồn điện giá rẻ tại chỗ, trong khi DPPA bổ sung phần điện xanh còn thiếu. Cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm lượng điện phải truyền tải qua lưới điện mà còn tối ưu chi phí năng lượng và đáp ứng các mục tiêu ESG, RE100 trong dài hạn.

Doanh nghiệp cũng nên thực hiện đánh giá tài chính toàn diện trước khi tham gia DPPA để lựa chọn phương án phù hợp với nhu cầu sử dụng điện và chiến lược phát triển bền vững của mình.

Trong cơ chế mua bán điện trực tiếp, phí truyền tải và phân phối điện trong DPPA là một thành phần chi phí quan trọng không thể bỏ qua. Khoản phí này phản ánh chi phí sử dụng hạ tầng lưới điện quốc gia để vận chuyển điện từ nhà sản xuất đến khách hàng sử dụng điện.

Mặc dù làm tăng giá điện thực tế phải thanh toán, Wheeling Charges vẫn đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì và phát triển hệ thống điện quốc gia. Đối với các doanh nghiệp đang cân nhắc tham gia DPPA, việc hiểu rõ cách tính và các yếu tố ảnh hưởng đến khoản phí này sẽ giúp đánh giá chính xác hiệu quả kinh tế của dự án và xây dựng chiến lược sử dụng năng lượng xanh bền vững trong tương lai.