Doanh nghiệp thông minh đang làm gì để giảm tiền điện khi áp dụng giá điện 2 thành phần?

Thị trường điện Việt Nam đã bắt đầu áp dụng mô hình giá điện hai thành phần từ tháng 10/2025 đối với nhóm khách hàng sản xuất tiêu thụ lớn, câu chuyện kiểm soát chi phí điện trở thành đề tài nóng bỏng với doanh nghiệp. Khác với mô hình giá điện một thành phần trước đây, giá điện hai thành phần không chỉ tính dựa trên sản lượng tiêu thụ (kWh) mà còn bao gồm phần công suất cực đại (kW) — một yếu tố mới khiến doanh nghiệp phải thay đổi tư duy sử dụng năng lượng để tối ưu chi phí vận hành.

Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp nhận ra rằng: tiết kiệm điện không còn đồng nghĩa với tiết kiệm tiền điện. Và câu hỏi lớn đặt ra là: Doanh nghiệp thông minh đang làm gì để thích ứng và giảm chi phí khi giá điện hai thành phần được áp dụng?

Giá điện hai thành phần là gì và vì sao doanh nghiệp chịu áp lực chi phí?

Khác với mô hình truyền thống – tiền điện chủ yếu được tính theo sản lượng tiêu thụ (kWh), thì mô hình giá điện hai thành phần với tổng tiền điện phải trả của khách hàng được tách thành hai phần:

• Giá công suất: Phần chi phí cố định dựa trên công suất cực đại mà doanh nghiệp sử dụng trong tháng.
• Giá điện năng: Phần chi phí biến đổi tính theo lượng điện năng tiêu thụ thực tế.

Theo EVN, tổng tiền điện trong mô hình hai thành phần được tính bằng công thức:
Tổng tiền điện = (Giá công suất × Công suất cực đại) + (Giá điện năng × Sản lượng điện).

Sự khác biệt lớn nhất của mô hình giá điện hai thành phần so với trước đây nằm ở chỗ: Doanh nghiệp không chỉ trả tiền cho lượng điện đã dùng, mà còn trả tiền cho đỉnh công suất, kể cả khi đỉnh này chỉ xuất hiện trong thời gian rất ngắn.

Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến:

• Nhà máy khởi động đồng loạt nhiều thiết bị
• Doanh nghiệp sản xuất theo ca, tăng ca
• Các ngành có phụ tải dao động mạnh như cơ khí, nhựa, thực phẩm, kho lạnh

Chỉ một lần phụ tải tăng đột biến cũng có thể khiến chi phí công suất bị “neo” ở mức cao trong suốt kỳ hóa đơn. Khi áp dụng giá điện hai thành phần, đang buộc doanh nghiệp phải thay đổi tư duy từ “dùng bao nhiêu trả bấy nhiêu” sang “kiểm soát cách dùng điện”.

Giá điện hai thành phần: Khi giải pháp cũ không còn hiệu quả

Từ trước đến nay, để giảm tiền điện, doanh nghiệp thường áp dụng các biện pháp như:

• Thay thế thiết bị tiêu thụ năng lượng kém hiệu quả
• Tối ưu vận hành dây chuyền sản xuất
• Chuyển đổi sang lưới điện giờ thấp điểm
• Lắp điện mặt trời áp mái hòa lưới.

Các giải pháp này vẫn hữu ích trong việc giảm lượng điện mua từ EVN, nhưng lại không tác động trực tiếp đến phần “công suất cực đại” — yếu tố có thể chiếm tỷ trọng lớn trong hóa đơn khi giá điện hai thành phần được tính theo công suất.

Ví dụ một doanh nghiệp sản xuất có phụ tải dao động mạnh dễ dàng “gặp đỉnh” tiêu thụ trong giờ cao điểm, khiến chi phí công suất chiếm phần lớn tổng hóa đơn - ngay cả khi tổng lượng điện tiêu thụ không quá cao.

Điều này khiến các biện pháp truyền thống - vốn chỉ tập trung vào việc giảm kWh đã không còn đủ hiệu quả để giảm tổng chi phí điện.

Doanh nghiệp thông minh chủ động với việc lắp điện mặt trời áp mái kết hợp pin lưu trữ (BESS)

Trong bối cảnh giá điện hai thành phần phản ánh công suất cực đại là yếu tố then chốt, nhiều doanh nghiệp tiên phong đang áp dụng hệ thống điện mặt trời áp mái kết hợp pin lưu trữ (BESS) như một giải pháp chiến lược.

Pin lưu trữ (BESS) không chỉ “dự trữ năng lượng” mà còn giúp:

• Cắt đỉnh công suất: Xả điện từ BESS vào giờ cao điểm - giảm nhu cầu lấy công suất cao từ lưới EVN.
• Dịch chuyển phụ tải: Lưu điện vào giờ ổn định (khi lượng điện từ pin mặt trời dư thừa hoặc vào giờ thấp điểm), sử dụng cho giờ cao điểm giúp giảm tổng hóa đơn đáng kể.
• Tối ưu tỷ lệ sử dụng điện mặt trời: Tránh lãng phí năng lượng tái tạo vào lúc không sử dụng.
• Tăng tính chủ động trong vận hành năng lượng: Đảm bảo sản xuất liên tục ngay cả khi phụ tải biến động mạnh.

Nhờ vậy, doanh nghiệp không chỉ giảm được tiền mua điện, mà còn chủ động kiểm soát công suất cực đại, tức là phần chi phí cốt lõi trong mô hình giá điện hai thành phần.

Hiệu quả thực tế và lợi ích dài hạn từ việc áp dụng mô hình điện mặt trời có lưu trữ

Theo các khảo sát phân tích, doanh nghiệp áp dụng điện mặt trời + BESS có thể giảm tổng chi phí tiền điện từ 15–35% so với chỉ dùng điện lưới, trong khi thời gian hoàn vốn cho hệ thống này thường rơi vào khoảng 4-6 năm tùy điều kiện vận hành và quy mô. Đây là lợi ích đáng kể trong dài hạn khi giá điện hai thành phần đang được triển khai rộng.

Bên cạnh đó, giải pháp này còn mang lại lợi ích dài hạn:

• Ổn định chi phí vận hành cho doanh nghiệp
• Giảm rủi ro biến động giá điện theo công suất cực đại
• Hỗ trợ doanh nghiệp hướng tới ESG và phát triển bền vững
• Tăng khả năng dự báo chi phí sản xuất

Đặc biệt với doanh nghiệp có phụ tải dao động lớn theo ca, mô hình BESS giúp chủ động cân bằng phụ tải - yếu tố quyết định khi giá điện hai thành phần được tính theo công suất cực đại.

Doanh nghiệp nào nên hành động sớm?

Không phải doanh nghiệp nào cũng chịu tác động giống nhau từ giá điện hai thành phần - theo chuyên gia, những doanh nghiệp sau chịu ảnh hưởng nặng và nên ưu tiên lắp điện mặt trời kết hợp pin lưu trữ:

• Nhà máy sản xuất điện năng tiêu thụ lớn, đặc biệt trên 200.000 kWh/tháng - nhóm được EVN chọn cho giai đoạn thí điểm.
• Các doanh nghiệp có phụ tải dao động mạnh giữa giờ cao và thấp điểm.
• Doanh nghiệp vận hành theo ca, tăng ca liên tục.
• Khu công nghiệp mới, kho lạnh, logistics, sản xuất hàng hóa lớn.

Với nhóm này, chiến lược quản trị giá điện hai thành phần bằng các giải pháp kỹ thuật chủ động như BESS không còn là “lựa chọn ngẫu nhiên” mà là yêu cầu chiến lược để giảm chi phí bền vững cho doanh nghiệp.

Theo các chuyên gia và báo cáo phân tích của ngành, mô hình giá điện hai thành phần là bước đi tất yếu trong lộ trình phát triển thị trường điện bán lẻ cạnh tranh ở Việt Nam, đặc biệt khi tỉ lệ năng lượng tái tạo tăng mạnh, và hệ thống đo đếm thông minh được triển khai rộng khắp.

Vì vậy, doanh nghiệp không chỉ cần hành động để giảm tiền điện ngay hôm nay mà còn cần chuẩn bị cho quá trình hoạt động hiệu quả trong môi trường áp dụng giá điện hai thành phần trong tương lai lâu dài.

VINAGI - Đơn vị tổng thầu hệ thống điện năng lượng mặt trời kết hợp pin lưu trữ luôn sẵn sàng đồng hành cùng các doanh nghiệp trong và ngoài nước.

—--------------------------------------------------

Công Ty Cổ Phần Công Nghiệp Xanh Việt Nhật (VINAGI)

Địa chỉ  :

- CN1 : 14C6 Khu Dân Cư Nam Long, Đường Hà Huy Giáp, P. An Phú Đông, TP. HCM

- CN2 : Lô M1-19 Khu đô thị Trung Hoà Nhân Chính, P. Yên Hoà, Tp Hà Nội

Hotline  :  0942 116 723 ( Mr. Được), 0888 727 338 ( Mr. Vương)

Email    :  info@vinagi.vn

Website:  nhathaucodien.com.vn ; http://vinagi.vn