Cuộc Đua Năng Lượng Tái Tạo 2026-2031: Đông Nam Á tăng gấp ba công suất

Công suất năng lượng tái tạo toàn cầu dự kiến tăng gần 4.800 GW

Thị trường năng lượng thế giới đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ khi nhiều quốc gia đẩy nhanh đầu tư vào các nguồn năng lượng sạch. Trong bối cảnh giá nhiên liệu hóa thạch biến động và nhu cầu điện ngày càng tăng, năng lượng tái tạo đang trở thành giải pháp quan trọng nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và hướng đến phát triển bền vững.

Theo dự báo của IEA, trong giai đoạn 2026–2031, tổng công suất năng lượng tái tạo trên toàn thế giới sẽ tăng thêm gần 4.800 GW. Đây là mức tăng trưởng đáng kể, phản ánh xu hướng đầu tư mạnh mẽ vào điện mặt trời, điện gió và các nguồn năng lượng sạch khác.

Trong đó, các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển, không bao gồm Trung Quốc, dự kiến bổ sung khoảng 1.100 GW công suất mới. Con số này tương đương với mức bổ sung của nhóm các nền kinh tế phát triển.

Riêng Trung Quốc được dự báo bổ sung khoảng 2.550 GW, tiếp tục giữ vị trí quốc gia đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng năng lượng tái tạo toàn cầu.

Những số liệu trên cho thấy sự phát triển của năng lượng sạch không còn tập trung riêng tại các quốc gia phát triển. Các nền kinh tế đang phát triển cũng ngày càng đóng vai trò quan trọng, đặc biệt khi nhu cầu điện phục vụ sản xuất công nghiệp, thương mại và đời sống liên tục gia tăng.

Đông Nam Á, châu Phi và Trung Đông dự kiến tăng gấp 3 lần công suất năng lượng tái tạo

Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong báo cáo của IEA là công suất năng lượng tái tạo tại Đông Nam Á, châu Phi và Trung Đông được dự báo tăng gấp 3 lần trong giai đoạn 2026–2031. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ điện mặt trời.

Đây là những khu vực đang có nhu cầu năng lượng ngày càng lớn, trong khi nhiều quốc gia sở hữu điều kiện thuận lợi để phát triển các dự án năng lượng sạch.

Tại Đông Nam Á, quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa và mở rộng sản xuất đang kéo theo nhu cầu sử dụng điện tăng cao. Các nhà máy, khu công nghiệp, trung tâm thương mại và cơ sở sản xuất cần nguồn điện ổn định để duy trì hoạt động. Vì vậy, điện mặt trời ngày càng được quan tâm như một giải pháp bổ sung nguồn điện tại chỗ.

Đặc biệt, hệ thống điện mặt trời mái nhà cho nhà máy và nhà xưởng có khả năng tận dụng diện tích mái công trình để sản xuất điện phục vụ hoạt động kinh doanh, sản xuất.

Tại châu Phi và Trung Đông, việc phát triển năng lượng tái tạo cũng mở ra cơ hội đa dạng hóa nguồn cung điện. Đặc biệt, điện mặt trời đang trở thành một hướng đầu tư đáng chú ý, giúp các quốc gia từng bước giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu truyền thống và phát triển hệ thống năng lượng bền vững hơn.

Dự báo tăng trưởng gấp 3 lần cho thấy thị trường năng lượng sạch tại những khu vực này còn nhiều tiềm năng. Đồng thời, đây cũng là cơ hội cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tư vấn, thiết kế, cung cấp thiết bị và thi công hệ thống điện mặt trời.

Trung Quốc và Ấn Độ tiếp tục dẫn đầu xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu

Bên cạnh sự tăng trưởng tại các khu vực mới nổi, Trung Quốc và Ấn Độ vẫn là hai quốc gia có đóng góp quan trọng vào sự phát triển của năng lượng tái tạo toàn cầu.

Theo IEA, Trung Quốc tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu về công suất bổ sung. Tuy nhiên, tỷ trọng đóng góp của quốc gia này trong tăng trưởng năng lượng tái tạo toàn cầu được dự báo giảm từ 60% năm 2025 xuống còn 53% vào năm 2031.

Điều này không đồng nghĩa với việc Trung Quốc giảm đầu tư. Ngược lại, quốc gia này vẫn dự kiến bổ sung khoảng 2.550 GW công suất năng lượng tái tạo trong giai đoạn 2026–2031. Tỷ trọng giảm chủ yếu phản ánh sự phát triển nhanh hơn của các thị trường khác trên thế giới.

Trong khi đó, Ấn Độ đang trở thành quốc gia triển khai năng lượng tái tạo nhanh thứ hai thế giới. Đóng góp của nước này vào tăng trưởng công suất năng lượng tái tạo toàn cầu được dự báo tăng hơn gấp đôi, đạt gần 8,5% vào năm 2031.

Sự phát triển của hai thị trường lớn này cho thấy năng lượng sạch đang trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế và đảm bảo an ninh năng lượng của các quốc gia.

Những thách thức lớn đối với sự phát triển năng lượng tái tạo

Mặc dù triển vọng tăng trưởng rất tích cực, ngành năng lượng tái tạo vẫn phải đối mặt với một số thách thức, trong đó đáng chú ý nhất là hạ tầng lưới điện.

Theo IEA, trong năm qua, số lượng dự án năng lượng trên toàn thế giới đang chờ đấu nối vào lưới điện đã tăng 60%. Đáng chú ý, tổng công suất của các dự án đang chờ đấu nối tương đương 4 lần công suất điện gió và điện mặt trời đã được đấu nối vào lưới điện trong cùng kỳ.

Điều này cho thấy việc xây dựng các dự án năng lượng sạch đang diễn ra nhanh chóng, nhưng hạ tầng truyền tải và phân phối điện chưa phải lúc nào cũng đáp ứng kịp.

Tại châu Âu, hạn chế về lưới điện được dự báo sẽ khiến mức công suất năng lượng tái tạo bổ sung hằng năm đến năm 2031 gần như tương đương với mức của năm 2025.

Bên cạnh đó, năng lượng tái tạo cũng đang mở rộng sang lĩnh vực giao thông vận tải. IEA dự báo đến năm 2031, nguồn năng lượng này sẽ đáp ứng khoảng 6% tổng nhu cầu năng lượng của ngành giao thông vận tải toàn cầu. Đồng thời, dự báo về nhiên liệu sinh học được tăng thêm 40% so với báo cáo năm trước do yêu cầu pha trộn nhiên liệu tại nhiều quốc gia tăng lên.

Những diễn biến này cho thấy quá trình chuyển dịch năng lượng không chỉ cần đầu tư vào công suất sản xuất điện mà còn đòi hỏi sự phát triển đồng bộ của hạ tầng lưới điện, công nghệ lưu trữ và các giải pháp quản lý năng lượng.

Cơ hội phát triển điện mặt trời cho doanh nghiệp và nhà máy tại Việt Nam

Là một quốc gia thuộc khu vực Đông Nam Á, Việt Nam cũng nằm trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng mạnh mẽ của khu vực. Dự báo tăng trưởng gấp 3 lần của IEA là tín hiệu đáng chú ý đối với thị trường điện mặt trời và các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực năng lượng sạch.

Đặc biệt, điện mặt trời mái nhà đang mở ra nhiều cơ hội ứng dụng tại các nhà máy, nhà xưởng và khu công nghiệp. Thay vì bỏ trống diện tích mái, doanh nghiệp có thể nghiên cứu lắp đặt hệ thống pin năng lượng mặt trời để tạo ra nguồn điện phục vụ hoạt động sản xuất.

Đối với những nhà máy có nhu cầu tiêu thụ điện lớn, việc đầu tư cần được đánh giá dựa trên phụ tải thực tế, kết cấu mái, phương án đấu nối và hiệu quả tài chính. Bên cạnh đó, doanh nghiệp có thể nghiên cứu kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng BESS khi có nhu cầu và điều kiện kỹ thuật phù hợp.

Kết luận:

Dự báo của IEA về gần 4.800 GW công suất năng lượng tái tạo bổ sung trên toàn cầu trong giai đoạn 2026–2031 và mức tăng gấp 3 lần tại Đông Nam Á, châu Phi và Trung Đông cho thấy tiềm năng phát triển rất lớn của thị trường năng lượng sạch. Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam chủ động tiếp cận các giải pháp điện mặt trời, tối ưu chi phí vận hành và từng bước chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, bền vững hơn.

Nguồn: Báo Tin Tức